Czy można uniknąć odziedziczenia długów?

Przyjęcie spadku nie zawsze poprawia sytuację materialną spadkobiercy. Może wiązać się bowiem nie tylko z nabyciem majątku, ale również dziedziczeniem długów spadkodawcy.

Kwestię przejmowania długów spadkowych uregulowała szczegółowo nowelizacja prawa, która weszła w życie dopiero 18 października 2015 roku. Wcześniej obowiązujące przepisy umożliwiały proste dziedziczenie zadłużenia, a to z kolei, odpowiadało za wiele niesprawiedliwych rozstrzygnięć. Przed nowelizacją każdy, kto w ciągu 6 miesięcy, licząc od momentu śmierci spadkodawcy lub dowiedzenia się o spadku, nie złożył żadnego oświadczenia w sprawie dziedziczenia, automatycznie przejmował ewentualne zadłużenie. Co ważne, nieznajomość tych przepisów nie zwalniała spadkobierców z odpowiedzialności, a wierzyciele mieli pełne prawo domagać się od nich spłaty długów spadkodawców. Obecnie, spadkobierca, który nie złożył w terminie stosownego oświadczenia i nieświadomie przejął dług, nie ma powodów do niepokoju. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, w takim wypadku przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza, czyli inaczej mówiąc, wprawdzie nadal odpowiada za długi spadkodawcy, ale jedynie do wartości odziedziczonych po nim aktywów.

Nowe przepisy nałożyły na spadkobierców również nowy obowiązek: konieczność stworzenia spisu majątku spadkodawcy. Dotychczas, w przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, mógł zająć się tym wyłącznie komornik. Zmiany wprowadziły dodatkowy prywatny wykaz inwentarza, który, na podstawie ściśle określonego wzoru, musi samodzielnie sporządzić spadkobierca.

Niezależnie czy spadkobierca jest spadkobiercą testamentowym czy ustawowym, ma do wyboru jedną z trzech możliwości, a mianowicie może odrzucić spadek w całości, przyjąć spadek w całości lub przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Jeśli zdecyduje się na ostatnią z tych opcji, konsekwencje będą takie same, jak w przypadku braku złożenia oświadczenia. Przyjęcie spadku w całości oznacza, że spadkobierca dziedziczy pozostawiony majątek, ale jednocześnie odpowiada za długi spadkowe. Odrzucenie spadku w całości spowoduje, że spadkobierca nie przejmie ani majątku zmarłego, ani jego ewentualnych długów.